Beste collega’s van de regio Westfriesland, 

Graag wil ik van de gelegenheid gebruik maken om het met u te hebben over buitenlandse werknemers. Zoals u wellicht weet hebben wij in de gemeente Medemblik veel tijd en energie gestoken in een evaluatie van de huisvesting van arbeidsmigranten. Deze evaluatie is er gekomen op initiatief van 3 partijen in Medemblik: PW2010, PWF en GroenLinks. Een belangrijk resultaat hiervan is dat onze gemeente het zogenaamde Westlands model gaat invoeren. Dat houdt in dat wij ambtenaren op pad gaan sturen om arbeidsmigranten op de werkvloer te registreren. Op dit moment is het nog zo dat wij geen idee hebben hoeveel buitenlandse werknemers er precies in onze gemeente werkzaam zijn, hoe lang ze al in de gemeente verblijven en onder welke omstandigheden. Dat is een onwenselijke situatie. 

De ambtenaar die in Medemblik belast is met de handhaving, heeft tijdens een van de evaluatiebijeenkomsten opgemerkt dat, ten aanzien van misstanden in deze sector, er maar een topje van de ijsberg boven water komt. Sinds Kompas in 2014 is opgeheven zijn de handhavingstaken een beetje verwaterd. Bij ons wordt slechts 4 keer peer jaar een controle uitgevoerd en alles wijst er op dat dat veel te weinig is. 

Binnen de regio Westfriesland wordt de nadruk gelegd op het economische belang van Westfriesland. Er wordt gezegd dat er de komende jaren nog véél meer arbeidsmigranten nodig zijn. Als GroenLinks willen wij daar kanttekeningen bij plaatsen. Buitenlandse werknemers zijn in hoofdzaak belangrijk voor de winstmaximalisatie van onze lokale ondernemers. Maar een toename zorgt onherroepelijk voor problemen: een neerwaartse loonspiraal, schaarste op de huizenmarkt en allerlei sociaal maatschappelijke problemen, zoals arbeidsuitbuiting en aantasting van de cohesie in de dorpskernen. 

Het merendeel van de aanvragen voor huisvesting in onze gemeente is afkomstig van glastuinbouwbedrijven. De kassen in het Grootslag leveren hun producten voor 5/6 aan buitenlandse afnemers. En om met een CDA beleidsnota te spreken: ‘We hoeven niet de tweede voedselexporteur van de wereld te blijven, na de Verenigde Staten.’ 

In onze gemeente is recent een aanvraag behandeld voor grootschalige huisvesting op een bedrijventerrein. Dat vinden wij een zorgelijke ontwikkeling. Er moet meer rekening worden gehouden met de menselijke maat. Het zou mooi zijn als wij in onze regio het welzijn van de mensen (inwoners en arbeidsmigranten) boven onbegrensde groei zouden stellen. Ik nodig u daarom uit om net als wij in Medemblik werk te maken van registratie en handhaving. 

Realiseert u zich wel dat aan het Westlands model een prijskaartje hangt. Wij gaan daar de komende 4 jaar € 436.000,- voor neertellen. Maar die kosten kunnen worden terugverdiend door verblijfsbelasting, dan wel forensenbelasting te gaan heffen. Dat is althans het plan dat een paar progressieve en lokale partijen in onze gemeente voor ogen hebben. Want het is niet langer uit te leggen dat ondernemers louter profiteren van de lusten van arbeidsmigranten en dat de samenleving de lasten moet dragen. 

Het is te hopen dat er geen onbedoeld waterbedeffect ontstaat, waarbij arbeidsmigranten - teneinde onder de radar te blijven - tussen onze gemeenten heen en weer verhuisd worden. Wat dat betreft zou het ‘t mooiste zijn om dit alles ook regionaal op te pakken. Op het Uitvoeringsprogramma van het Pact van Westfriesland wordt over dit onderwerp maar 1 punt genoemd, namelijk ‘voldoende huisvesting voor buitenlandse werknemers’. Ik roep u op om niet weg te kijken en bij de vaststelling van dat uitvoeringsprogramma in uw gemeenten de onderwerpen registratie, handhaving en het heffen van belastingen op de agenda te plaatsen. 

Ik dank u voor uw aandacht. 

George van Keulen Commissielid GroenLinks Medemblik george.vankeulen@raadmedemblik.nl 

Ria Manshanden Raadslid GroenLinks Medemblik ria.manshanden@raadmedemblik.nl